
'Nederland vestigde vorig jaar een immigratierecord'; next. checkt
NRC.NEXT
7 mei 2015 donderdag
Section: weten
 Floor Rusman
Dat zei VNL-lijsttrekker Bram Moszkowicz 
Meteen na zijn aantreden als lijsttrekker van de nieuwe partij VNL stelde Bram Moszkowicz een daad. In een open brief in de Volkskrant riep hij premier Rutte op onze vrijheid te verdedigen. Die staat namelijk onder druk, aldus Moszkowicz: ,,De massale immigratiestromen van de afgelopen decennia, vanuit vaak weinig vrijheidslievende landen, erodeerden onze vrijheid." Het aantal immigranten ,,gaat ons absorptievermogen ver te boven" en dat is de schuld van regeringsbeleid, schrijft de gloednieuwe politicus. ,,Vorig jaar vestigde uw kabinet een immigratierecord van 181.000 personen." Klopt het dat dit een immigratierecord is? 
Het cijfer 181.000 én de uitspraak dat 2014 een record vestigde komen beide van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Dat plaatste in februari een persbericht op de site met wat informatie over de migratie van en naar Nederland in 2014. 
Vanaf het jaar 1995 kun je op de site van het CBS alle gegevens zien over migratie van en naar Nederland, onder andere de aantallen en de landen van herkomst. Deze precieze cijfers zijn te zien tot en met 2013, omdat de cijfers van 2014 nog 'een voorlopig karakter' hebben. In deze tabel kun je zien dat het vorige record werd gevestigd in 2013, toen 165.000 immigranten Nederland binnenkwamen: inderdaad minder dan 181.000. 
Maar hoe zat het voor 1995? 2014 is bijna een recordjaar, vertelt migratiehistoricus Leo Lucassen. Het enige jaar dat meer immigranten kende is 1914: aan het begin van de Eerste Wereldoorlog vluchtten naar schatting een miljoen Belgen naar Nederland. Velen keerden al hetzelfde jaar weer terug naar België, maar volgens de definitie die het CBS nu hanteert gelden mensen als migranten wanneer zij minstens vier maanden blijven. 
Afgezien van 1914 heeft 2014 inderdaad het hoogste aantal immigranten. In een grafiek die Lucassen opstuurt is te zien hoe de immigratie in golven verloopt en de afgelopen tien jaar weer stijgt. Dit komt voornamelijk door de arbeidsmigratie van Oost-Europeanen, zegt het CBS. In 2014 kwamen er 24.000 Polen naar Nederland, de meesten om hier te werken. Sinds 2007 hebben ze daar geen werkvergunning meer voor nodig, wat de stijging van het aantal Poolse (en Bulgaarse en Roemeense) migranten verklaart. 
Als we naar de andere nationaliteiten kijken kunnen we wel wat nuances plaatsen bij Moszkowicz' stelling dat de 'massale migratiestromen' komen 'vanuit vaak weinig vrijheidslievende landen'. Na de Polen zijn de Nederlanders de grootste groep onder de immigranten: bijna 22.000 Nederlanders keerden in 2014 uit het buitenland terug. Verder komt het grootste deel van de immigranten uit de Europese Unie: 69.330 in 2013. Ter vergelijking: de Syriërs, op dit moment de grootste groep onder de vluchtelingen die in Nederland asiel aanvragen, vormden met 1.944 immigranten in 2013 een relatief kleine groep. 
Maar goed, deze nuances doen niets af aan het feit dat Moszkowicz bijna gelijk had met zijn uitspraak: na 1914 had 2014 het hoogste aantal immigranten. Toch is hiermee de kous niet af als het aan Lucassen ligt. Moszkowicz suggereerde met zijn artikel dat er in 2014 netto 181.000 mensen bij kwamen, terwijl er ook mensen weggaan. Voor een completer beeld moet je kijken naar het migratiesaldo: de immigratie min de emigratie. Dat saldo was in 2014 37.000, en dat was zeker geen record. 1971 was het jaar met het hoogste migratiesaldo: toen kwamen er 89.000 mensen meer bij dan er weggingen. 
Dit is inderdaad een belangrijke toevoeging, want het geeft aan dat de bevolking permanent in beweging is. De Polen die naar Nederland komen vertrekken bijvoorbeeld vaak ook weer, schrijft het CBS in het bericht van afgelopen februari. Van de Polen die in de periode 2000-2009 naar Nederland kwamen is 60 procent alweer vertrokken, berekende het CBS in 2011. 
 2014 is bijna een recordjaar qua aantal immigranten; het wordt alleen naar de kroon gestoken door 1914, toen naar schatting een miljoen Belgen naar Nederland vluchtten. Of je dit jaar moet meetellen is de vraag, omdat het ging om een tijdelijke situatie. Nog een kanttekening bij Moszkowicz' stelling: als je een compleet beeld wilt krijgen van de migratie van en naar Nederland moet je kijken naar het migratiesaldo, dat ook rekening houdt met het aantal emigranten. Zeker wanneer je, zoals Moszkowicz doet, suggereert dat Nederland de toestroom niet aankan. Vanwege deze twee overwegingen beoordelen we de uitspraak als grotendeels waar. 
 